Asansör Projelendirme: Proje Neleri Kapsar, Kim Hazırlar?
Trafik hesabından uygulama projesine kadar asansör projesinin aşamaları, projede yer alan bilgiler ve projeyi kimlerin hazırladığı.

Asansör projesi, binaya hangi asansörün, nereye ve hangi ölçülerle yerleşeceğini gösteren teknik belgedir. Kuyu, makine dairesi ve elektrik beslemesi binanın mimari ve tesisat projeleriyle birlikte tasarlanır. Bu yüzden asansör projesi inşaatın en başında ele alınmalıdır.
Geç kalınan bir proje, kuyu ölçülerinin yetersiz kalmasına ya da elektrik tesisatının sonradan değiştirilmesine yol açabilir.
Asansör projesinin nasıl hazırlanacağını Asansörlerin Tasarımına İlişkin Usul ve Esaslara Dair Tebliğ belirler. Tebliğ yeni binalar için dört adım tanımlar: trafik hesabı, proje ve montaj sözleşmesi, avan proje ve uygulama projesi.
1. Trafik hesabı
Trafik hesabı, binada kaç asansör gerektiğini belirler. Asansör yaptırıcısı ya da bina sorumlusu bu hesabı yetkili bir mühendise yaptırır. Hesapta bekleme süresi, seyir mesafesi, seyir süresi ve her katta asansör bekleyen kişi sayısı gibi veriler kullanılır.
Kamu binalarında hesabı ilgili kurum yaptırır. Hesabın sonuçları avan projeye işlenir. Mevcut yapılarda trafik hesabı yapılmaz.
2. Proje ve montaj sözleşmesi
Trafik hesabının ardından asansör yaptırıcısı ile asansör monte eden arasında proje ve montaj sözleşmesi yapılır. Sözleşmede kimin hangi işi yapacağı, uygulanacak mevzuat ve standartlar ayrıntılı olarak yer alır. Böylece “bu iş kimin sorumluluğundaydı” tartışması baştan önlenir.
3. Avan proje
Avan proje, monte eden tarafından her asansör için ayrı hazırlanır ya da hazırlatılır. İlgili mühendislik disiplinlerinden yetkili mühendislerin ortak çalışmasıyla çizilir ve mimari proje hazırlanmadan önce yaptırıcıya ya da mimara verilir. Mimar, binayı avan projeyi dikkate alarak tasarlar.
Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği de asansör avan projesini mimari projeye eklenen belgeler arasında sayar. Tebliğe göre avan projede şu bilgiler bulunur:
- Asansör sayısı, tahrik türü ve kumanda sistemi
- Durak adedi ve seyir mesafesi
- Beyan hızı, beyan yükü ve kabin boyutları
- Makine ve makara dairesinin yeri ve boyutları
- Motor gücü ve asansörün binaya aktardığı yükler
- Topraklama, kablo kesitleri ve gerilim düşümü
- Ana dağıtım tablosundan ayrı asansör kolon hattı ve aydınlatma linyeleri
- Uygulanıyorsa kuyu basınçlandırma bilgileri
Projede kuyu ve makine dairesinin kesitleri de yer alır. Projeyi hazırlayan mühendislerin adı, yetki belgesi kayıt ve sicil numaraları yazılır ve proje ıslak imzalı olur.
Avan proje, kamu binaları dışında ruhsat makamınca onaylanmaz. Mevcut binalar için avan proje hazırlanmaz.
4. Uygulama projesi
Binanın tasarımı ruhsat makamınca onaylandıktan sonra asansörün uygulama projesi hazırlanır. Uygulama projesi avan projeye dayanır; binanın son tasarımının gerektirdiği değişiklikler projeye işlenir.
Monte eden, uygulama projesini montaja başlamadan önce ruhsat makamına sunar ve montaj bu projeye göre yapılır. Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'ne göre asansör uygulama projesi mekanik tesisat projeleri kapsamındadır. Elektrik veya elektronik mühendisleri ile makine veya mekatronik mühendislerince birlikte hazırlanır.
Proje hangi kurallara göre hazırlanır?
Tebliğ, projelerin Asansör Yönetmeliği'nin temel sağlık ve güvenlik gereklerine, uyumlaştırılmış standartlara ve ilgili diğer ulusal mevzuata göre hazırlanmasını ister. Hangi standart sürümünün uygulanacağı, proje tarihinde yürürlükte olan uyumlaştırılmış standartlar listesine göre belirlenir.
Tebliğin geçici maddesi bir geçiş kuralı da içerir. Eski TS EN 81-1 ve TS EN 81-2 standartlarına göre hazırlanıp 1 Eylül 2017'ye kadar onaylanan projelerle piyasaya arz edilen asansörler, periyodik kontrol ve tescilde TS EN 81-20 ve TS EN 81-50'ye göre değerlendirilmez. Bu geçiş hükmü, yeni projelerin eski standartlara göre hazırlanabileceği anlamına gelmez.
Kullanıma göre değişen gereklilikler
Asansör sayısı ve kabin ölçüleri yalnızca trafik hesabına göre değil, binanın kullanımına göre de belirlenir. Birkaç örnek:
- Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'ne göre 10 ve daha fazla katlı binalarda asansörlerden biri yük, eşya ve sedye taşımaya uygun olur: kabin dar kenarı en az 1,20 m, kabin alanı en az 2,52 m², kapı net genişliği en az 1,10 m.
- Aynı yönetmeliğe göre bazı umumi ve yüksek binalarda en az iki asansör gerekir. Bunlardan biri tehlike, arıza ya da elektrik kesintisinde zemin kata inip kapılarını açacak şekilde yapılır ve kesintisiz güç kaynağından beslenir.
- Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik'e göre yapı yüksekliği 51,50 m'yi aşan binalarda ayrıca acil durum asansörü bulunur.
Bu kuralların ayrıntısını binaya asansör zorunluluğu yazımızda topladık.
Mevcut binalarda proje
Mevcut binalarda trafik hesabı ve avan proje hazırlanmaz. Ancak 1 Eylül 2017'den önce piyasaya arz edilip kayıt altına alınmış bir asansörde beyan yükü, beyan hızı ya da seyir mesafesi değişecekse, Asansör İşletme ve Bakım Yönetmeliği'ne göre monte eden uygulama projesini hazırlar veya hazırlatır ve ruhsat makamına sunar. Değişiklikten sonra monte eden, yeşil etiketli periyodik kontrol raporuyla altmış gün içinde yeniden tescil başvurusu yapar.
Tahrik ünitesi, kabin, durak kapısı, güvenlik aksamı ya da kumanda sistemi değişimi bakım sayılmaz ve monte eden tarafından yapılır. Bu işleri asansör modernizasyonu sayfamızda anlattık. Periyodik kontrol eksiklerinin giderilmesi ise revizyon kapsamındadır.
Projeye başlarken hazırlanacak bilgiler
Proje çalışmasının hızlı ilerlemesi için ilk görüşmede şu bilgilerin elinizde olması işe yarar:
- Binanın kullanım amacı ve bağımsız bölüm sayısı
- Bodrumlar dahil kat sayısı ve kat yükseklikleri
- Mimari plan taslağı ya da vaziyet planı
- Varsa trafik hesabının sonucu
- Yapı ruhsatının aşaması ve elektrik projesini hazırlayan ekibin iletişim bilgileri
Bu bilgilerle kuyu ve makine yerleşimi için ilk değerlendirmeyi yapar, ardından avan projeyi mimari ekiple birlikte netleştiririz.
Projeden sonra
Onaylı uygulama projesiyle montaj başlar. Montajın adımlarını ve tescil sürecini asansör montajı nasıl işler yazımızda anlattık. Asansör kullanıma girdikten sonra ayda en az bir kez bakım yapılır.
Yeni bir bina için proje ya da proje ve montajı birlikte planlıyorsanız asansör projelendirme ve asansör montajı sayfalarımıza göz atabilirsiniz. Keşif ve yazılı teklif için bize ulaşabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Asansör avan projesi belediyede onaylanır mı?
Tebliğe göre kamu binaları dışında avan proje ruhsat makamınca onaylanmaz. Mimara verilir ve mimari projeye eklenir. Ruhsat makamına, montajdan önce uygulama projesi sunulur.
Asansör projesini mimar mı hazırlar?
Hayır. Avan ve uygulama projesini asansör monte eden hazırlar ya da hazırlatır; proje ilgili disiplinlerden yetkili mühendislerin ortak çalışmasıyla çizilir. Mimar, binayı avan projeyi dikkate alarak tasarlar.
Trafik hesabı her binada gerekir mi?
Yeni binalarda trafik hesabını asansör yaptırıcısı ya da bina sorumlusu, kamu binalarında ise ilgili kurum yaptırır. Tebliğe göre mevcut yapılarda trafik hesabı yapılmaz.
Mevcut binadaki asansör için yeni proje gerekir mi?
Avan proje hazırlanmaz. 1 Eylül 2017'den önce piyasaya arz edilip kayıt altına alınmış bir asansörde beyan yükü, beyan hızı ya da seyir mesafesi değişecekse uygulama projesi ruhsat makamına sunulur ve asansör yeniden tescil ettirilir.
Eski standarda göre yeni proje hazırlanabilir mi?
Hayır. Tebliğin geçici maddesi yalnızca TS EN 81-1 ve TS EN 81-2'ye göre hazırlanıp 1 Eylül 2017'ye kadar onaylanan projelerle piyasaya arz edilmiş asansörleri korur. Yeni projeler güncel uyumlaştırılmış standartlara göre hazırlanır.
Proje ile montajı aynı firma mı yapmalı?
Tebliğ projeyi asansör monte edene bağlar: avan ve uygulama projesini monte eden hazırlar ya da hazırlatır. Asansör Yönetmeliği'ne göre tasarımın temel gereklere uygunluğundan da monte eden sorumludur.



