· 8 dk okuma · Nazel Asansör

Binaya Asansör Zorunluluğu: Kat Sayısı, Kuyu ve Mevzuat Şartları

Hangi binada asansörün zorunlu olduğu, kabin ve sahanlık ölçüleri, yangın güvenliği kuralları ve mevcut binalarda asansör eklemenin koşulları.

Kuyu içinden yukarı bakış, raylar ve kabin

“Binamıza asansör yapmak zorunda mıyız?” sorusunun cevabı tek bir rakamdan ibaret değildir. Zorunluluk; binanın kat sayısına, kullanım amacına, hangi imar yönetmeliğine tabi olduğuna ve yeni ya da mevcut bina olmasına göre değişir.

Bu yazıda konuyu mevzuat metinlerine dayanarak özetliyoruz. Yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; kesin karar için binanızın bağlı olduğu belediyenin imar birimine danışın.

Hangi yönetmelik uygulanır?

Asansör zorunluluğu imar yönetmeliklerinde düzenlenir. Ülke genelinde Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği uygulanır; İstanbul'un ise ayrıca İstanbul İmar Yönetmeliği vardır. İki yönetmeliğin asansör kuralları birbirine yakındır, ancak kat sayısı ve kabin ölçülerinde farklılıklar vardır.

Aşağıda ikisini ayrı ayrı veriyoruz. Binanız için hangi hükmün uygulanacağını belediyenizle teyit edin.

Kaç katlı binaya asansör zorunlu?

Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği

Tek bağımsız bölümlü konutlar dışındaki binalarda kat adedi hesaplanırken; bağımsız bölüm, ortak alan ya da eklenti bulunan bodrum katlar da sayılır. Isı merkezi, elektrik odası, su deposu gibi teknik hacimler ortak alan sayılmaz.

Kat adedi 3 olan binalarda asansör yeri bırakılır; 4 ve daha fazla olan binalarda asansör yapılması zorunludur. Daha az katlı binalara da asansör yapılabilir.

İstanbul İmar Yönetmeliği

İstanbul İmar Yönetmeliği'nde tek bağımsız bölümlü konutlar dışında, iskân edilen kat adedi 3 ve daha fazla olan binalarda asansör yapılması zorunludur. Daha az katlı binalara da asansör yapılabilir.

Kabin ve sahanlık ölçüleri

Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'ne göre tek asansörlü binalarda kabinin dar kenarı en az 1,20 m, alanı en az 1,80 m², kapı net geçiş genişliği en az 0,90 m olur. Asansör kapısının açıldığı sahanlık, sürgülü kapıda en az 1,20 m, dışa açılan kapıda en az 1,50 m genişliktedir.

Birden fazla asansörlü binalarda asansör sayısının yarısı bu ölçülere uyar; tek sayıda asansör varsa sayı bir alta yuvarlanır. Taban alanında yapılaşma hakkı 120 m²'nin altında olan parsellerde ve tek bağımsız bölümlü müstakil konutlarda TSE standartlarına uyulmasına ilgili idare karar verebilir.

İstanbul İmar Yönetmeliği'nde tek asansörlü binalarda kabinin dar kenarı en az 1,10 m, alanı en az 1,54 m², kapı net geçiş genişliği en az 0,80 m'dir; TSE standartlarındaki ölçüler daha büyükse onlara uyulur. Sahanlık en az 1,20 m genişliğinde olur ve asansör kapısı sürgülü olmak zorundadır.

Bu ölçüler kuyu boyutlarını doğrudan belirler ve kuyu inşaattan sonra kolayca değiştirilemez. Bu yüzden asansör projesi mimari projeden önce hazırlanır; süreci asansör projelendirme yazımızda anlattık.

Umumi binalar ve yüksek binalar

Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'ne göre birden fazla katlı umumi binalarda en az bir asansör yapılır. Kullanılabilir katlar alanı 800 m²'yi aşan umumi binalarda da tek katlı olanlar dışında bu kural geçerlidir.

Bazı binalarda kabin ölçüleri yukarıdaki kurala uyan en az iki asansör gerekir:

  • kat alanı 800 m²'yi ve kat adedi 3'ü aşan umumi binalar,
  • uygulama imar planına göre 10 ve daha fazla katlı binalar,
  • zemin kat üstünde 20'den fazla konut bağımsız bölümü olan yapılar.

Bu asansörlerden en az biri tehlike, arıza ya da elektrik kesintisinde zemin kata inip kapılarını açacak şekilde yapılır. Yangına dayanıklı malzemeden, kuyu içinde ve duman sızdırmaz olur; kesintisiz bir güç kaynağından beslenir.

10 ve daha fazla katlı binalarda asansörlerden biri yük, eşya ve sedye taşımaya uygun olur: kabin dar kenarı en az 1,20 m, alanı en az 2,52 m², kapı net genişliği en az 1,10 m. İstanbul İmar Yönetmeliği de bu konularda benzer kurallar içerir.

Yangın güvenliği kuralları

Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik asansörler için ayrıca şu kuralları koyar:

  • Asansör kuyusu ve makine dairesi en az 60 dakika yangına dayanıklı ve yanıcı olmayan malzemeden yapılır.
  • Aynı kuyuda 3'ten fazla kabin bulunamaz; 4 kabin varsa ikişerli gruplar 60 dakika dayanıklı bir malzemeyle ayrılır.
  • Kuyuda, kuyu alanının 0,025 katı kadar ve en az 0,1 m² havalandırma ve duman bacası bulunur ya da kuyu basınçlandırılır.
  • Asansör kapıları koridor, hol ve benzeri alanlar dışında doğrudan kullanım alanlarına açılamaz.
  • Asansör holünde “YANGIN SIRASINDA KULLANILMAZ” uyarısı bulunur.
  • Yüksek binalarda ve topluma açık yapılarda asansör, yangın uyarısı aldığında otomatik olarak acil çıkış katına döner ve kapıları açık bekler.

Yönetmelik, “birinci ve ikinci derece deprem bölgelerinde” bulunan yüksek binalarda, deprem algılandığında asansörü en yakın kata götürüp kapılarını açan bir sensör de ister. Bu ifade eski deprem bölgeleri haritasına dayanır. 1 Ocak 2019'dan beri Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği ve Türkiye Deprem Tehlike Haritası yürürlüktedir. Yangın yönetmeliğinin bu hükmü henüz yeni sisteme göre güncellenmediği için binanıza nasıl uygulanacağını projeyi onaylayan idareye sorun.

Yönetmelik ayrıca asansörlerin kaçış yolu olarak kabul edilmediğini açıkça belirtir. Yapı yüksekliği 51,50 m'yi aşan binalarda ayrı kurallara tabi bir acil durum asansörü bulunur.

Erişilebilirlik, bodrum ve merdiven

Asansör zorunluluğu olan binalarda asansör, bodrum katlar dahil bütün katlara hizmet verir. Bağımsız bölüm, ortak alan ya da eklenti bulunmayan bodrumlara asansörün ulaşması zorunlu değildir.

Bina girişinden asansöre kadar engelsiz erişim sağlanır ve asansörde erişilebilirlik donanımı bulunur. İdareler bu şartları artırabilir.

Asansör yapılmış olması, yönetmelikte belirtilen ölçülerde merdiven yapılması şartını kaldırmaz.

Asansörün kendisi için kurallar

İmar yönetmelikleri asansörün yerini ve ölçüsünü belirler. Asansörün yapılması ve işletilmesinde ise Asansör Yönetmeliği'ne ve TSE standartlarına uyulur. Piyasaya arz edilen asansörün kabininde CE işareti bulunur ve asansör, monte edenin düzenlediği AB uygunluk beyanıyla teslim edilir.

Montaj ve tescil adımlarını asansör montajı nasıl işler yazımızda bulabilirsiniz.

Mevcut binaya asansör eklemek

Asansörü olmayan eski bir binaya asansör eklemek, yeni binaya göre daha fazla adım gerektirir. Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği, mevcut binalarda yapılacak tadilatlarda asansör kurallarının ya da TSE standartlarının uygulanmasında idareyi yetkili kılar.

Asansör zorunlu hale gelen ve bina içine asansör yerleştirilemeyen mevcut binalar için yönetmelik iki seçenek tanır. Birincisi, parsel sınırına en az 1,50 m mesafe bırakılarak ön, yan ya da arka bahçeye panoramik asansör yapılmasıdır. İkincisi, kat maliklerinin muvafakati alınarak mekanik kaldırma platformu kurulmasıdır.

Kat Mülkiyeti Kanunu'na göre asansör ortak yerlerdendir. Ortak yerlerde yapılacak inşaat, onarım ve tesis işleri için kural olarak bütün kat maliklerinin beşte dördünün yazılı rızası gerekir. Kanun, engelli kişilerin ihtiyacı için yapılacak değişikliklerde ayrı bir karar yolu öngörür.

Hangi hükmün binanıza uygulanacağı binanın durumuna göre değişebilir. Karar almadan önce bir hukukçudan destek almanızı öneririz.

Binada eskimiş bir asansör varsa yenisini eklemek yerine revizyon ya da modernizasyon seçenekleri de değerlendirilebilir.

Sonuç

Yeni bir bina planlıyorsanız asansör sayısı ve ölçüleri mimari projeden önce belirlenmelidir. Bunun için asansör projelendirme ve asansör montajı sayfalarımıza bakabilirsiniz.

Kullanımdaki asansörlerde ise ayda en az bir kez bakım yapılır. Binanız için keşif ve yazılı teklif almak isterseniz iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

3 katlı apartmana asansör zorunlu mu?

Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'ne göre kat adedi 3 olan binalarda asansör yeri bırakılır; asansör 4 ve daha fazla katta zorunludur. İstanbul İmar Yönetmeliği ise iskân edilen kat adedi 3 ve daha fazla olan binalarda asansörü zorunlu tutar. Tek bağımsız bölümlü konutlar iki yönetmelikte de bu kuralın dışındadır. Binanız için geçerli hükmü belediyenizle teyit edin.

Bodrum katlar kat sayısına dahil mi?

Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'ne göre bağımsız bölüm, ortak alan (teknik hacimler hariç) ya da eklenti bulunan bodrum katlar kat adedine dahildir. Asansör de bu bodrumlar dahil bütün katlara hizmet verir.

Asansörü olmayan eski apartmana asansör yapılabilir mi?

Mevcut binalarda idare yetkilidir. Asansör bina içine yerleştirilemiyorsa yönetmelik, parsel sınırına en az 1,50 m mesafe bırakılarak bahçeye panoramik asansör ya da kat maliklerinin muvafakatiyle mekanik kaldırma platformu seçeneklerini tanır. Önce belediyenin imar biriminden görüş alın.

Asansör eklemek için kat maliklerinin onayı gerekir mi?

Asansör ortak yerlerdendir ve Kat Mülkiyeti Kanunu'na göre ortak yerlerdeki inşaat ve tesis işleri için kural olarak bütün kat maliklerinin beşte dördünün yazılı rızası gerekir. Engelli kişilerin ihtiyacı için ayrı bir karar yolu vardır. Binanızın durumunu bir hukukçuyla değerlendirmenizi öneririz.

Yangında asansör kullanılır mı?

Hayır. Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik'e göre asansörler kaçış yolu sayılmaz ve asansör holünde “YANGIN SIRASINDA KULLANILMAZ” uyarısı bulunur. Yüksek binalarda ve topluma açık yapılarda asansör, yangın uyarısında otomatik olarak acil çıkış katına döner.

Binada asansör varsa merdiven yine gerekir mi?

Evet. Asansör yapılmış olması, yönetmelikte belirtilen ölçülerde merdiven yapılması şartını kaldırmaz.

Kaynaklar

Teklif ve iletişim

Teklif ve bilgi alın

Sorunuzu telefonla ya da WhatsApp'tan iletebilir, keşif ve yazılı teklif için formu doldurabilirsiniz.

Asansörde mahsur kalan biri varsa formu beklemeyin, hemen arayın. Can güvenliğini tehdit eden bir durumda önce 112'yi arayın.

Teklif formu

Formu doldurun, sizi arayalım.

Başvurunuz alındığında bu adrese otomatik onay e-postası gönderilir.

Bilgileriniz yalnızca bu talep için kullanılır; pazarlama amacıyla kullanılmaz.

Ara WhatsApp